تقابل بین عربی فتوحات و عربی کلاسیک در متون متقدم فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی کارشناسی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران

چکیده

در این مقاله با بررسی برخی الگوها در تلفظ وام‌واژه‌های عربی در متون متقدم فارسی، نشان می‌دهیم که لغات عربی از دو گونۀ عربی وارد فارسی شده‌است، یکی عربی فتوحات که زبان میانجی فاتحان مسلمان و زبان نوشتار آنان تا اواخر دورۀ بنی-امیه بوده و دیگری عربی کلاسیک که تاکنون نزد ایرانشناسان تنها مأخذ ورود لغات عربی به ‌فارسی فرض می‌‌شده است. همچنین، نشان می‌دهیم که انتساب بسیاری از تلفظ‌های غیر کلاسیک لغات عربی در فارسی قدیم، مثل شان به‌جای شأن، ذیب به‌جای ذِئب، بالِله به‌جای باللّٰه، مَسَله/مَسْله به‌جای مسئله، و... برخلاف گفتۀ محققان پیشین ارتباطی به نظام آوایی/واجی فارسی نداشته بلکه به اخذ آن‌ها از عربی فتوحات مربوط است. بررسی ما بسیاری از یافته‌های عربی‌دانان غربی درمورد حجازی باستان، عربی فتوحات و مسائل تاریخی عربی را اثبات و حتی در مواردی تکمیل می‌کند و لزوم توجه ایرانشناسان به تحقیقات جدید عربی‌دانان و سامی‌شناسان غربی را نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها