نقش قدرت همخوانی و قوانین بهینه در بروز فرایندهای واجی در زبان‌ فارسی بر مبنای رویکرد ونمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکترای زبان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی

2 استادیار، گروه زبان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ، ایران

3 دانشیار گروه زبان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس،تهران ، ایران.

چکیده

در این پژوهش فرایندهای واجی همگونی، واک‌دارشدگی (تضعیف)، انسایشی‌شدگی غلت (تقویت)، قلب و حذف بر مبنای رویکرد ونمان (1988) به تغییرات زبانی با انگیزۀ بهبود ساختار هجا، قوانین بهینه در ساخت هجا و مفهوم قدرت همخوانی بررسی می‌شوند به این صورت که، فرایند همگونی با توجّه به اصل هم‌زمانی و سایر فرایندها با توجّه به اصل درزمانی تحلیل می‌شوند. بیش از ۲۰۰۰ واژۀ فارسی میانه از فرهنگ‌های گوناگون زبان پهلوی و فارسی نو با استفاده از شمّ زبانی نویسندگان به عنوان کاربر زبان فارسی به منظور تحلیل هم‌زمانی و درزمانی، گردآوری گردیدند. برخی از یافته‌های این پژوهش عبارتنداز: ۱- فرایندهای یادشده بر اساس قوانین بهینه و با انگیزۀ بهبود ساختار هجا روی‌داده‌اند. ۲- در بروز این فرایندها به‌طوردرزمانی و هم‌زمانی، قدرت همخوانی نقش محرّک دارد. ۳- بر اساس اصل درزمانی در زبان فارسی باتوجّه به قوانین بهینۀ ساخت هجا، ساختارهای «کمتر مطلوب» وجود دارد.

کلیدواژه‌ها