بررسی علت تنوع ساختواژی در صفات فاعلی زبان فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان شناسی دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشیار گروه زبان شناسی دانشکاه فردوسی مشهد

3 استاد گروه زبان شناسی دانشگاه الزهرا

چکیده

هدف مقالۀ حاضر بررسی تنوع ساختواژی در ساخت صفت فاعلی فارسی است. برای این منظور ابتدا الگوهای ساختواژی صفت فاعلی ارائه‌شده در آثار پژوهشگران پیشین جمع‌آوری شد و مورد نقد قرارگرفت. سپس برای رفع نقایص تحلیلهای پیشین، صفت فاعلی در چارچوب رویکرد تازه‌ی"ساخت و تعبیر" ارائه شد چرا که مشخص شد علت تنوع ساختواژی در صفت فاعلی، نقش‌آفرینی کاربرد به عنوان اساس مفهوم‌سازی در زبان است؛ بدین معنا که گوینده با بهره‌گیری از کاربرد و ایجاد تعامل میان آن با معنا، یک ساخت تازه خلق و شنونده در یک رابطۀ کلامی، آن ساخت را تعبیر می‌کند و بدین گونه مفهوم‌سازی صورت می‌گیرد. در تمام الگوها، فاعلیت معنای محوری است اما هر بار گوینده بخشی از توان منظوری خود را با آن پیوند می‌زند و صورت متفاوتی را با معنای تازه‌ای به شکل یک ساخت متفاوت تولید می‌کند، طوری‌که ساخت نو ضمن حفظ معنای محوری خود، کارکرد جدید هم می‌یابد.

کلیدواژه‌ها