دستوری‌شدگی «مر» و پیرااضافه‌ی «مر ... را» در زبان فارسی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکترای گروه زبانشناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بوعلی سینا

10.22084/rjhll.2020.22727.2079

چکیده

در این مقاله به فرایند دستوری‌شدگی «مر» پرداخته می‌شود. از دورانی که «مر» واژه‌ای آزاد بوده اطلاعات چندانی در دست نیست. برای انجام این پژوهش در پیکره‌ای شامل 70 عنوان کتاب در 127 مجلد که متعلق به بازه‌ی زمانی قرن چهارم تا چهاردهم هجری است، وجود «مر» و «مر ...را» بررسی گردید. بررسی این پیکره نشان می‌دهد این واژه، به‌ویژه در سه قرن چهارم و پنجم و ششم به دو صورت تکواژ «مر» و پیرااضافه‌ی «مر ... را» کاربرد داشته است. هر دو کاربرد نشانگر چندین نقش معنایی است و از آنجا که با تکواژ «را» پیوند دارند، این نقش‌های معنایی زیرمجموعه‌ای از نقش‌های معنایی «را» نیز هستند. همه‌ی این نقش‌ها مورد بررسی قرار گرفته و بسامد آنها به دست آمده است و سیر دستوری‌شدگی آن بررسی شده است. در پایان خواهیم دید حاصل این دستوری‌شدگی امروزه تنها در واژه‌ی «مرا» مشاهده می‌شود.

کلیدواژه‌ها