تبیین پردازشی فرایند خروج بند موصولی بر پایۀ دستور گفتمانی‌نقشی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان‌شناسی و مطالعات ترجمه، دانشکده ایران شناسی دکتر حسین تجدد، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان

2 دانشیار گروه زبان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد.

10.22084/rjhll.2020.21880.2036

چکیده

ﻫﺪف پژوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺗﺒﯿﯿﻦ قرارگیری ﺑﻨﺪ ﻣﻮﺻﻮﻟﯽ در ﺟﺎﯾﮕﺎه ﻧﺸﺎن‌دار ﭘﺲﻓﻌﻠﯽ فارسی اﺳﺖ. دﺳﺘﻮر ﮔﻔﺘﻤﺎﻧﯽﻧﻘﺸﯽ به عنوان ﭼﺎرﭼﻮب ﻧﻈﺮی ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ از ﺟﺎﻧﺐ ﻫﻨﮕﻮﻟﺪ و ﻣﮑﻨﺰی (2008) اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. ابتدا به توجیه چگونگی تولید بند موصولی فارسی طبق روش ترتیب سازه‌ای دستور گفتمانی‌نقشی اشاره شده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که دستور گفتمانی‌نقشی از ویژگی سنگینی سازه برای توجیه نحوه نگاشت عناصر در حالت پس‌فعلی استفاده می‌کند. سپس به تبیین علت وجود و کاربرد همزمان هر دو ساخت پس‌فعلی و پیش‌فعلی بند موصولی در فارسی است که ناشی از رقابت دو اصل پردازشی تمامیت حوزه‌ها و کاستن حوزه‌ها است. هر زمان در این رقابت، اصل تمامیت حوزه‌ها پیروز شود بند موصولی، نیز در کنار هسته نگاشت می‌شوند. با پیروزی اصل کاستن حوزه‌ها بند موصولی به عنوان توصیف‌گری سنگین در انتهای جمله ظاهر می‌شود تا میزان بار پردازشی کاهش پیدا کند.

کلیدواژه‌ها