ساخت موسوم به فاعل غیرکانونی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه صنعتی شاهرود

10.22084/rjhll.2020.21633.2021

چکیده

در این مقاله به بررسی ساخت موسوم به فاعل غیرکانونی می‌پردازیم که در آن مطابقه میان تجربه‌گر و فعل از طریق واژه‌بستی صورت می‌گیرد که میزبان آن سازۀ پیشافعلیست. عدم وجود مطابقۀ کانونی برخی از پژوهشگران را بر آن داشته که تجربه‌گر را مبتدای چپ‌نشان یا برون‌بندی در ساخت مذکور به شمار آورند. در این مقاله با به‌کارگیری دستور نقش و ارجاع نشان می‌دهیم که تجربه‌گر درحقیقت یک موضوع درونی برای محمول خود می‌باشد و به دلیل قرار گرفتن در حوزۀ کانون بالقوه یعنی بند، می‌تواند متناسب با شرایط کاربردشناختی جمله، نقش مبتدا یا کانون را ایفاء کند. نیز بر این باوریم که فرض وجود یک رابطۀ ملکی میان واژه‌بست و ساز‌ۀ پیشافعلی ناصحیح می‌باشد چراکه شواهد تاریخی نشان می‌دهند که واژه‌بست در ساخت فاعل غیرکانونی در فارسی امروز، موضوعی با حالت فاعلی در دورۀ فارسی کلاسیک بوده است که در گذر زمان به‌صورت نشانۀ مطابقه بازتحلیل شده است.

کلیدواژه‌ها