نقش‌نمای گفتمانی آره/بله-نه در زبان فارسی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه اصفهان، گروه زبانشناسی

10.22084/rjhll.2018.17038.1855

چکیده

مقاله حاضر به واکاوی نقشنمای گفتمانی آره-نه در زبان فارسی می‌پردازد. برای نیل به این هدف از 180 فایل از مکالمات تلفنی پیکرۀ بی‌جن‌خان بهمراه مکالمات دوستانه و مصاحبه‌های رادیویی و تلوزیونی استفاده می‌شود. نقش‌نمای گفتمانی آره-نه براساس الگوی سه‌گانه تراگوت (1982) مورد بررسی قرار می‌گیرد. درکارکرد گزاره‌ای آره-نه نقش توافق و یا مخالفت، و در کارکرد متنی نقش انسجام کلام، و نهایتا" در کارکرد (بینا)فردی (بیانی یا ذهنیتی) نقش‌های کاربردشناختی از قبیل طفره‌رفتن و حفظ شأن مخاطب را ایفا می‌کند. البته در اغلب رخدادهای آره-نه کارکرد سه‌گانۀ مذکور توأما قابل مشاهده است. در همین راستا، می‌توان استدلال کرد ظهور و بروز چنین کارکردهایی تا حد زیادی با روند دستوری‌شدگی و یا طیف‌های تغییر معنایی مطابقت دارد. ادعای دیگر این این است که وجود ویژگی‌های گزاره‌ای نقش‌نمای آره-نه نشان می‌دهد که قبل از دستوری‌شدگی این عبارت، فرایند عضوگیری آن از حوزۀ دستور جمله برای حوزۀ دستور معترضه گزیده است.

کلیدواژه‌ها