پژوهش های زبان شناسی تطبیقی

پژوهش های زبان شناسی تطبیقی

گونه‌های لری همدان: تحلیلِ هم‌گویه‌ای و گویش‌سنجانۀ پهنه‌بندی درونی و جایگاه آن در پیوستار شمال‌غربی–جنوب‌غربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات انگلیسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران
2 گروه زبان و ادبیات انگلیسی و زبان شناسی، دانشکده زبان و ادبیات، دانشگاه کردستان
3 گروه زبانشناسی و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی، بروجرد، لرستان، ایران
4 گروه زبان و ادبیات انگلیسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج ایران
10.22084/rjhll.2026.32849.2442
چکیده
گونه‌های لری در استان همدان جایگاهی کلیدی در پیوستار زبان‌های ایرانیِ شمال غربی-جنوب غربی دارند؛ با این وجود، ساختار درونی آن‌ها تاکنون با رویکرد گویش‌سنجی نقطه‌پایه مورد بررسی قرار نگرفته است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از داده‌های میدانی گردآوری‌شده از ۵۴ منطقه لر‌زبان در شهرستان‌های نهاوند، تویسرکان، ملایر و اسدآباد، به تحلیل شش متغیر واج‌شناختی و وضعیت حفظ واج /ʒ/ می‌پردازد. ماتریس‌های فاصله زبانی با استفاده از معیارهای سنجه‌ای و لونشتاین محاسبه گردیدند و سپس با به‌کارگیری از روش خوشه‌بندی وارد و آزمون منتل تحلیل شدند. ابزار پژوهش از پایایی بالایی برخوردار بود و ضریب آلفای کرونباخ در آن به ۰/۹۸۳ رسید. یافته‌های پژوهش نشان‌دهنده وجود چهار خوشه و یک الگوی موزاییک‌گونه از هم‌گرایی در میان متغیرها است. همچنین، وجود همبستگیِ متوسط میان فاصله زبانی و جغرافیایی حاکی از آن است که مرزهای گویشی، بیش از آنکه صرفاً تحت تأثیر فاصله مکانی باشند، توسط دسته‌های خطوط هم‌گویی شکل می‌گیرند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 شهریور 1405