پژوهش های زبان شناسی تطبیقی

پژوهش های زبان شناسی تطبیقی

تبارشناسی گفتمان سلطه در ایران: بازتولید ساختار قدرت و ایدئولوژی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی تهران
2 آموزش و پرورش منطقه 4 نهران
10.22084/rjhll.2026.32712.2437
چکیده
قدرت اقناعی زبان در شکل‌دهی به نظم‌های سیاسی نقشی بنیادین دارد. کتیبهٔ بیستون، به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین اسناد گفتمان سیاسی، نمونه‌ای نخستین از به‌کارگیری زبان برای مشروعیت‌بخشی به قدرت به‌شمار می‌رود. با وجود دگرگونی عمیق دینی و فرهنگی ناشی از ظهور اسلام، این پژوهش با تحلیل زمانی متون اجتماعی، به بررسی تداوم و تحول سازوکارهای ایدئولوژیک مشروعیت قدرت در ایران پیش و پس از اسلام می‌پردازد. منطق تقدیس قدرت و مشروعیت‌بخشی زبان‌محور به اشکال متفاوت استمرار یافت. پیش از اسلام، اقتدار سیاسی در قالب مفاهیم اَشَه و فرّهٔ ایزدی توجیه می‌شد، در حالی که در دورهٔ اسلامی مفاهیمی چون عدالت و امامت نقش مشابهی در تولید مشروعیت ایفا کردند. زبان و نظام‌های معنایی در هر دو دوره نه‌تنها ابزاری برای اقناع و بسیج اجتماعی، بلکه سازوکاری برای تنظیم روابط قدرت، انضباط‌بخشی به کنشگران اجتماعی و بازتولید نظام سیاسی بوده‌اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 15 شهریور 1405