بررسی انواع طرحواره‌های تصویری قدرتی در هفت‌پیکر نظامی از دیدگاه زبانشناسی شناختی

ملازهی کهن ملک, عبدالحمید; سالاری, مصطفی; واعظی, هنگامه; یوسفی, فرحناز

doi:10.22084/rjhll.2026.31418.2397

بررسی انواع طرحواره‌های تصویری قدرتی در هفت‌پیکر نظامی از دیدگاه زبانشناسی شناختی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

عبدالحمید ملازهی کهن ملک ¹

مصطفی سالاری ²

هنگامه واعظی ³

فرحناز یوسفی ⁴

¹ دانشجوی دکتری، گروه زبان‌شناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان،ایران

² دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران

³ استادیار گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

⁴ استادیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران

10.22084/rjhll.2026.31418.2397

چکیده

معناشناسی شناختی، از زبان به عنوان بخشی از توانایی انسان یاد می‌کند که به کمک آن می‌تواند جهان متصور را تبیین کند. جانسون و لیکاف (1987)، طرحواره‌ها را در سه دسته کلی (حجمی، حرکتی و قدرتی) تقسیم‌بندی می‌کنند. در پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، انواع طرحواره‌های قدرتی، در هفت‌پیکر نظامی مورد بررسی قرار گرفته است تا میزان بسامد هر کدام از طرحواره‌ها مشخص گردد و بتوان عمق مفاهیم مورد نظر شاعر را تصویرسازی کرد. یافته‌ها نشان داد که در هفت‌پیکر نظامی، انواع مختلف طرحواره‌های قدرتی به کار رفته است و طرحواره قدرتی مانع، دارای بیشترین بسامد بود. مفاهیمی مثل، قضا و قدر، عصمت، قدرت بهرام و تقابل نیروهای ظلم و داد، به کار رفته بود. غالب بودن طرحواره قدرتی مانع، نشان دهنده موانع متعددی است که برای بهرام و سایر شخصیت‌ها به وجود آمده است. بررسی و تحلیل طرحواره قدرتی نشان دهنده جهان‌بینی الهی- اخلاقی شاعر است.

کلیدواژه‌ها

زبان‌شناسی شناختی

طرحواره قدرتی

نظامی

هفت‌پیکر

موضوعات