بررسی شبکۀ معنایی واژۀ «سر (tête)» در زبان فرانسه بر پایۀ رویکرد چندمعنایی

پهلوان نژاد, محمدرضا; شهریاری راد, پویا

doi:10.22084/rjhll.2026.31832.2414

بررسی شبکۀ معنایی واژۀ «سر (tête)» در زبان فرانسه بر پایۀ رویکرد چندمعنایی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمدرضا پهلوان نژاد ¹

پویا شهریاری راد ²

¹ زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر شریعتی، دانشگاه فرددسی مشهد، مشهد، ایران

² گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

10.22084/rjhll.2026.31832.2414

چکیده

این پژوهش به بررسی شبکۀ معنایی واژۀ tête («سر») در فرانسوی با استفاده از رویکرد چندمعنایی در زبان‌شناسی شناختی می‌پردازد. بر اساس داده‌های استخراج‌شده از پیکرۀ برخط frTenTen، پنج دستۀ اصلی معنایی برای این واژه شناسایی شد: (۱) معنای اصلی و سرنمون (عضو بدن)، (۲) بخش بالایی اشیاء (با جهت‌گیری عمودی)، (۳) بخش جلویی یا پیشین یک ماهیت (با جهت‌گیری افقی)، (۴) عملکردهای ذهنی و شناختی، و (۵) حالات روانی یا احساسی. این معانی پیرامون یک معنای مرکزی، شبکۀ معنایی‌ای را تشکیل می‌دهند که از طریق فرایندهای استعاری و مجازی گسترش یافته‌اند. یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهند که گسترش‌های معنایی واژۀ tête ساختارمند می‌باشند، مبتنی بر تجربۀ بدن‌مند انسان و نگاشت‌های مفهومی هستند و بازتاب‌دهندۀ مدل‌های شناختی و فرهنگی گسترده‌تری‌اند. همچنین مقایسه‌ای کوتاه با چندمعنایی واژۀ فارسی «سر» صورت گرفته است. نتایج به دست آمده پژوهش حاضر برای زبان‌شناسان و مدرسان زبان در حوزه‌های فرانسوی و فارسی سودمند خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

زبانشناسی شناختی

استعاره

مجاز

شبکۀ معنایی

رویکرد چند معنایی

موضوعات