شناسایی واژگان پایه بزرگسالان بی‌سواد و کم‌سواد سراسر کشور: مورد فراگیران سازمان نهضت سواد آموزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم‌اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 دکتری روانشناسی تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران. ایران

3 استادیار زبان و ادبیات فارسی و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور-مرکز محمودآباد

10.22084/rjhll.2025.30229.2351

چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی پربسامدترین واژه‌های بزرگسالان بی‌سواد و کم سواد ایران انجام شد. برای این منظور، از میان سه قشر کارگری- صنعتی، کشاورزی و بانوان نُه استان کشور (البرز، اصفهان، خراسان رضوی، تهران، مرکزی، فارس، مازندران، خوزستان و کرمانشاه) 600 تن از بزرگسالان بی‌سواد و کم سواد با کمک نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و با استفاده از روش مصاحبه مورد بررسی قرار گرفتند. تعداد کل واژه‌های به‌کار برده شده به‌وسیله 600 زن و مرد بزرگسال بی‌سواد و کم‌سواد مورد بررسی در این پژوهش 691000 واژه بود که به‌طور تقریبی تعداد واژه‌های نامکرر آن نیز نزدیک به 12000 واژه بود. یافته‌های پژوهش در قالب جدول توزیع فراوانی پربسامدترین واژه‌های بزرگسالان ارائه شدند. تحلیل داده‌ها نشان دادند که واژه‌های «خوب، کار، بچه/ بچگی، خانه، استفاده، بعد، درست، آدم، دوست، رنگ، خانواده، جا، زندگی، غذا/ تغذیه، کس/کسی، بدن، لباس، بازی، وسیله، ورزش، انسان، تربیت، دست، جور (معنی نوع‌ و گونه)، رفتار، مواد، گل، طبیعت، دین، زن/ زنانه، اخلاق/ اخلاقی، سلامت، ماشین، روز/ روزه/ روزی، بیرون، گیاه، بد، زن، بهداشت، هنر، کیفیت، آرایش، تفریح، سر، مردم، سالم، اندازه، خدا، پدر و تمیز» به ترتیب پربسامدترین واژه‌های به‌کار برده شده به‌وسیله بزرگسالان بی‌سواد و کم‌سواد مورد بررسی در این پژوهش بودند. بر اساس یافته‌های این پژوهش، پیشنهاد می‌شود که در تهیه کتاب‌های آموزشی بزرگسالان بی‌سواد و کم‌سواد سراسر کشور، به واژگان پایه شناسایی شده توجه و از آنها سود برده شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

  • ایمن، لیلی (1357). فهرست پربسامدترین واژه­های خردسالان 6 تا 13 ساله، تهران: کمیته ملی پیکار جهانی با بی‌سوادی.
  • بدره­ای، فریدون (1352). واژگان نوشتاری کودکان دبستانی ایران، تهران: فرهنگستان زبان ایران.
  • حجتی طباطبایی، افسانه (1377). «نشست یک روزه شناخت واژگان پایه در آموزش ابتدایی». رشد آموزش ابتدایی. سال دوم. دوره جدید. شماره 13.
  • دادرس، محمد (1391). «طبقه بندی چندگانۀ موضوعی واژگان پایۀ فارسی». فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران. سال هفتم. شماره 66: 27-33.
  • دادرس، محمد؛ منصوری‌زاده، محرم (1384). گزارش نهایی طرح شناسایی واژگان پایۀ فارسی دانش آموزان ایرانی در دورة ابتدایی، جلد چهارم: واژگان دانش آموزان دورة ابتدایی براساس نظر معلمان سراسر کشور. تهران: وزارت آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی.
  • دلاور، علی (1390). روش‌های تحقیق در علوم انسانی و اجتماعی، تهران انتشارات رشد.
  • صفارپور، عبدالرحمن (1370). واژگان پایه کلاس‌های اول تا پنجم دبستان، تهران: سازمان پژوهش و برنامه‏ریزی آموزشی، دفتر انتشارات کمک آموزشی.
  • صناعتی، مرضیه (1391). «بررسی کاربرد واژگان پایه در چند فرهنگ فارسی دبستانی». فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران. سال هفتم، شماره 158: 27-135.
  • طیبی، اکرم (1382). «شناسنامه‌ای برای واژه‌ها»، فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، شماره 4، سال دوم، 65-79.
  • عامری، حیات؛ ذوالفقاری، حسن (1391). «واژگان پایه و واژگان نگاری کودک در زبان فارسی». فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران. سال هفتم. شماره 27: 174-159.
  • علاقه‌مندان، جعفر (1379). واژگان پایه در خدمت ادبیات کودک و برنامه‌ریزی درسی، نشست مخاطب شناسی در ادبیات کودک و نوجوان تهران. کانون پرورش فکری و نوجوانان تهران. کتاب ماه کودک و نوجوان. 84-80.
  • علوی­مقدم، بهنام (1387). میزان یادگیری و گسترش واژه­های اشتقاقی در کودکان دوزبانه مقطع ابتدایی براساس پیکره طرح واژگان پایه، پایان­نامه دکترا، تهران. دانشگاه علامه طباطبایی.
  • فکری، نادیا (1382). شناسایی و تحلیل واژگان نوشتاری کودکان دبستانی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد. رشته علوم کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی دکتر مرتضی کوکبی دانشگاه شهید چمران.
  • کازبی، پل. کریس (1389). روش‌های پژوهش در علوم رفتاری (برگردان غلامرضا نفیسی و کامران گنجی)، تهران، انتشارات آینده درخشان.
  • کوکبی، مرتضی و چراغی، زهره (1392). «بررسی واژگان خوانداری کودکان دبستانی و مقایسۀ آنها با واژگان نوشتاری آنان». مجله مطالعات ادبیات کودک، سال چهارم، شماره 2 (پیاپی 8).
  • گلاور، جان. ای؛ برونینگ، راجر. اچ (1387). روانشناسی تربیتی، اصول و کاربرد آن (برگردان علینقی خرازی)، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
  • نعمت­زاده، شهین (1391). «واژگان پایه در خدمت تالیف کتاب ریاضی پایه اول». فصلنامه مطالعات برنامه درسی، سال هفتم، شماره 27.
  • نعمت­زاده، شهین و همکاران (1384). گزارش نهایی طرح شناسایی واژگان پایه فارسی دانش­آموزان ایرانی در دوره ابتدایی. جلد اول. تهران. وزارت آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی.
  • نعمت­زاده، شهین و همکاران (1390). واژگان پایه فارسی از زبان کودکان ایرانی، تهران. انتشارات مدرسه.
  • Carter, Ronald (1998). Vocabulary: Applied Linguistic Perspectives (2nd edition), Routledge.
  • Eggen, Paul., Kauchak, Don. (2010). Educational Psychology (eight edition), USA, Merrill.
  • Nematzade, S. (2003). Identification of Iranian primary school students' core vocabulary, A Brief Report of a National Project “in the Proceedings of 14th Eupean-Symposium on Language for S Purposes (LSP 2003), England, Guid ford, University of Surrey, 18-22.
  • Rinsland, Henry. D. (1945). A Basic Vocabulary of Elementary School Children, New York, Macmillan Company.
  • Russell, D.H.(1954), The Dimensions of Children’s Meaning Vocabularies In Grade Four Through Twelve, University of California publs. Education.
  • Throndike, E., Irvibng, L. (1944). The Teaches word of 30000 words, New York., Colombia University.
  • Wagovich, S. A., Ratner, N. B. (2007). “Frequency of verb use in young children who stutter”, Journal of Fluency disorder. 32(2), 79-94.
  • West, Michael. (1953). A General service list of English Words, with semantic frequencies and a supplementary word-list for the writing of popular science and technology, London, Longmans.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار