پژوهش های زبان شناسی تطبیقی

پژوهش های زبان شناسی تطبیقی

نمود ناقص در زبان کردی: رویکردی رده‌شناختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار زبان‌شناسی، گروه زبان و ادبیات کردی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان‌شناسی همگانی دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
چکیده
گونه ها­یی که به‌صورت کلی ذیل عنوان زبان کردی مجتمع شده ­اند، در حوزه­ های مختلف دستور خود تفاوت­ های آشکاری را از خود نشان می­ دهند. یکی از این حوزه ­ها، مقوله صرفی- نحوی نمود فعل و ابزارهای زبانی صورت‌بندی آن­ها در ساخت­ های فعلی است. اگرچه تا به‌حال در آثار توصیفی و تحلیلی به بررسی نمود فعل در برخی گونه­ های کردی پرداخته شده است، این مقوله به‌صورت کلی و با نگاهی تطبیقی در طیفیِ گویا از گونه­ های کردی مورد مطالعه قرار نگرفته است. در همین راستا پژوهش حاضر می­ کوشد تا با اتخاذ رویکردی رده ­شناختی سازوکارهای بیان نمود را در گونه­ های شمالی، مرکزی و جنوبی کردی و نیز گونه ­های هورامی بررسی نماید. رویکرد نظری اتخاذ شده در این پژوهش از آرای اسمیت (1997) برگرفته شده که در آن مقوله نمود به دو دسته نمود دیدگاهی و موقعیتی تقسیم شده است. از آنجایی‌که بررسی رده ­شناختی- معنایی کلیه دسته­ های نمودی پیشنهاد شده از سوی اسمیت در این جستار نمی­ گنجد، تنها مقوله نمود ناقص در گونه­ های کردی و هورامی مورد مداقه قرار خواهد گرفت. بررسی داده­ های جمع ­آوری شده نشان می­ دهد که نمود ناقص و زیرمقولات آن در گونه­ های کردی و هورامی از طریق افعال کمکی و طیفی از ابزارهای تصریفی نشان داده می­ شود. نمود ناقص غیراستمراری در گونه­ های مورد مطالعه عمدتاً از طریق ابزارهای تصریفی نظیر پیشوندهای نمودنما و همچنین شناسه­ های فعلی صورت‌بندی می­ شود. مقوله نمود ناقص استمراری نیز به‌وسیله افعال کمکی و سازوکارهای دیگری نظیر افزودن عناصر مستقل نحوی به‌همراه صورت صرف شده فعل "بودن" و همچنین مصدر به افعال اصلی بیان می­ شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-  بدلیسی، شرفخان بن شمس­الدین (1377). شرفنامه: تاریخ مفصل کردستان. به اهتمام ولادیمیر ولییامینوف زرنوف. تهران: انتشارات اساطیر.
-  تابعی، رویا؛ تفکری رضایی، شجاع و قیطوری، عامر (1399). «نمود مستمر در کردی سورانی: رویکردی کمینه‌گرا». فصلنامه مطالعات زبان­ها و گویش­های غرب ایران. (33)9: 63-43.
-  ذبیحی، عبدالرحمان (1401). قاموسی زمانی کوردی. سقز: انتشارات خانی.
-  کرمی، سعید (1396). وشه­ناسیی زمانی کوردی. سنندج: انتشارات دانشگاه کردستان.
-  کریمی دوستان، غلامحسین (1380). کردی ایلامی: بررسی گویش بدره. سنندج: انتشارات دانشگاه کردستان.
-  کریمی، یادگار و نقشبندی، زانیار (1390). «ساخت­های استمراری-تأکیدی در گویش هورامی»، مجله پژوهش‌های زبانی، 2،1:  83-100.
-  ناصری، فاطمه (1395). نمود در گویش کلهری. پایان­نامه کارشناسی ارشد زبان­شناسی. دانشگاه کردستان. سنندج.
-  نجفی­فر، شرمین؛ ویسی­حصار، رحمان و بدخشان، ابراهیم (1395). «بررسی نمود ناقص در زبان کردی بر اساس دستور ساختمدار نشانه­محور»، فصلنامه مطالعات زبان­ها و گویش­های غرب ایران. (13)3 : 105-126.
-  نغزگو، مهرداد (1389). «افعال معین و نمایش نمود در زبان فارسی»، ادب پژوهی، (4) 14: 93-110.
-  نەبەز، جەماڵ (١٩٧٦). زمانی یەکگرتووی کوردی. چاپی یەکەم. بامبێرگ. بڵاو کراوەی یەکیێتی-نەتەوەیی خوێنکارانی کورد لە ئرووپا.
-  ویسی حصار، رحمان (1394). «زمان و نمود در کردی موکریانی»، فصلنامه مطالعات زبان و گویش­های غرب ایران. 2،8: 101-124.
-  ویسی حصار، رحمان (1396). «نمود در کردی: از هستی­شناسی تا دستور»، جستارهای زبانی. (8)3: 135-158.
-  Comrie, B. (1976). Aspect. New York and Cambridge: Cambridge University Press.
-  Fattah, Ismail Kamandar. (2000). Les Dialectes Kurdes m´eridionaux. Etude linguistique et dialectologique. Leuven: Peters.
-  Gholami, S. (2023). “Unpacking the Complexity of Guran Identity”. Journal of Regional Minorities under Muslim Rules. 1. 67-112.
-  Haji-Marf, R. (2000). The syntax of Kurdish language: Verb. Sulaymaniyah: Sardam. (In Kurdish)
-  Iraqi Kurdish Scientific Association. (1976). The grammar of kurdish language. Baghdad: Iraqi Scientific Association Printing House. (In Kurdish)
-  Kareem, Rebeen. (2016).The Syntax of Verbal Inflection in Central Kurdish. Unpublished PhD dissertation. Newcastle University.
-  MacKenzie, D, N. (1961b). The origins of Kurdish. Transactions of the Philological Society. 68-86.
-  MacKenzie, D, N. (1966). The Dialect of Awroman (Hawrāmān-ī Luhōn). Køben-havn: Munksgaard.
-  MacKenzie, D, N. (2002). Gurani. Encyclopedia Iranica. Vol XI, Fasc 4. 401-403.
-  McCarus, E, N. (1958). A Kurdish Grammar. New York: American Council of Learned Societies.
-  Minorsky, V. (1915). The Kurds, Petrograd.
-  Mohammadirad, Masoud & Osman Karim, Shuan. (2025). “The development of imperfective and subjunctive marking in Hawrami”. Linguistics. 63(5): 1265-1292.
-  Smith, C. S. (1997). The Parameter of Aspect. Dordrecht: Kluwer.
-  Soane. E.B. (1913a). Grammar of Kurmanji or Kurdish Language. London: LUZAC & CO.
-  Vendler, Z. (1967). Linguistics in Philosophy. Ithaca and London: Cornell University Press.