پژوهش های زبان شناسی تطبیقی

پژوهش های زبان شناسی تطبیقی

مطالعۀ موردی: ترجمه ­های امرسون از اشعار حافظ نقش شناخت زبان مبدأ در ترجمه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
چکیده
امرسون در دوران حیاتش، به تدریج، بالغ بر دو هزار مصراع از شعر شاعران مختلف فارسی ترجمه کرد. در این میان، حافظ و شعرش بیشترین سهم را دارد. مقالۀ حاضر می­کوشد ترجمه­ ها­ی او از اشعار حافظ، که در آثار مختلف­اش پراکنده است و از قضا تعداد آن­ها هم کم نیست، را معرفی، نقد و بررسی کند. در ابتدا، ترجمه­ های امرسون، که در چهار منبع مختلف آمده، به ­اختصار معرفی و در ادامه با متن فارسی مقابله شده است. مطابق این تحقیق ترجمه­ های امرسون از شعر حافظ را می ­توان به چهار گروه تقسیم کرد. 1. ترجمۀ تحت ­اللفظی، در این دست ترجمه ­ها امرسون می ­کوشد متن آلمانی را کلمه ­به ­کلمه به انگلیسی برگرداند؛ 2. ترجمۀ تلفیقی/ ترکیبی، در این گونه ترجمه ­ها امرسون ابیاتی از دو غزل مختلف یا مصاریعی از یک غزل را درمی ­آمیزد و به اصطلاح آن­ها را «تلفیق» و شعر/ بیت جدیدی می ­آفریند؛ 3. ترجمۀ افزوده ­های تفسیری و آوردن آن­ها به متن، در این دست ترجمه­­ ها، که تعداد آن­ها اندک است، امرسون توضیح هامر ـ پورگشتال بر یک بیت که حالت افزودۀ توضیحی، تفسیری یا تکمیلی دارد را ترجمه می­کند و به بیت حافظ می ­افزاید؛ و 4. ترجمۀ اقتباس ­گونه/ آزاد، در این گونه ترجمه ­ها امرسون، مضمون را از حافظ می ­گیرد و مصاریعی را بدان می­ افزاید و شعری تقریباً جدید می ­سراید. در پایان، ده نمونه از ترجمه ­­های امرسون ــ هشت مورد برگرفته از کتاب مجموعۀ اشعار و ترجمه­ های ر. و. امرسون به کوشش هارولد بلوم و دو مورد مأخوذ از مقالۀ «شعر فارسی» ــ با ذکر جزئیات و به دقت نقد و بررسی شده و بدخوانی ­ها، بدفهمی ­ها و ترجمه ­های نادرست او مشخص شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-  اکرمی، روشنک (1398). «رالف والدو امرسون و شعر فارسی». فرهنگ­بان، سال 1، ش 2: 122-133.
-  اکرمی، روشنک (1401). «حضور حافظ در دفترهای شعر امرسون». حافظ­پژوهی، سال 1، ش 1: 37-48.
-  ایمانی، بهروز (1394). دیوان حافظ شیرازی (کهن ترین نسخه شناخته­شده کامل) کتابت 801 هجری. تهران: انتشارات میراث مکتوب.
-  پراور، زیگبرت (1401). درآمدی بر مطالعات ادبی تطبیقی، ترجمۀ علیرضا انوشیروانی. تهران: انتشارات سمت.
-  جهان­پور، فرهنگ (1367). «حافظ و امرسن». ایران­نامه، ش 24: 559-564.
-  حمیدیان، سعید (1389). شرح شوق: شرح و تحلیل اشعار حافظ. تهران: نشر قطره.
-  خرمشاهی، بهاءالدین (1384). ذهن و زبان حافظ. تهران: انتشارت ناهید.
-  خرمشاهی، بهاءالدین (1387). حافظ. تهران: انتشارات ناهید.
-  خواندمیر، غیاث‌الدین (1380). حبیب السیر. جلد 3، تهران: انتشارات خیام.
-  دیویس، دیک (1398). خنیاگری در باغ. ترجمۀ مصطفی حسینی. تهران: انتشارات آگه.
-  شاپوران، علی (1400). «برداشتی دیگر گونه از بیتی از حافظ». https://parsishenasi.ir/wiki/index.php     
-  شفیعی کدکنی، محمدرضا (1372). آن سوی حرف و صوت: گزیدۀ اسرار التوحید. تهران: انتشارات سخن.
-  غنی، قاسم (1389). تاریخ عصر حافظ. تهران: انتشارات زوار.
-  فتوحی، محمود (1389). بررسی تطبیقی اشعار حافظ و امرسون. جستارهای ادبی. سال 43، ش 169: 45-75.
-  گرینبلت، استیفن (1402). ویلیام در گذر ایام. ترجمۀ علی­رضا مهدی‌پور. تهران: نشر خوب.
-  همایون فرخ، رکن­الدین (1369). حافظ خراباتی. تهران: انتشارات اساطیر. 
-  یوسفی، غلامحسین (1377). گلستان سعدی، تهران: انتشارات خوارزمی.
-  Akrami, R. (2015). The Sense of a Half-Translated Ode of Hafiz: Emerson’s Translations of Persian Poetry. University of Texas.
-  Baldick, Chris. (1990). The Concise Oxford Dictionary of Literary Terms. Oxford University Press.
-  Bell, G. (2003). The Garden of Heaven: poems of Hafiz. New York: Dover Publications, INC.
-  Davis, D. (2004). “On Not Translating Hafez”. New England Review (1990). Vol. 25, No. 1/2, Translation: Double Issue (winter -spring, 2004): 310-318.
-  De Bruijn J. T. P., (2012). “Hammer-Purgstall, Joseph Freiherr von,” Encyclopaedia Iranica, XI/6, pp. 644-646, available online at http://www.iranicaonline.org/ articles/hammer-purgstall (accessed on 30 December 2012).
-  Dimock, Chee Wai. (2006). Through Other Continents: American Literature across Deep Time. Princton University Press.
-  Emerson, R. W. (2019). Persian Poetry. David Christopher Lane (ed.). Publisher: Mt. San Antonio College.
-  Emerson, R.W. (1994). Ralph Waldo Emerson: Collected Poems and Translations. (eds.) Harold Bloom and Paul Kane.  Library of America.
-  Hammer-Purgstall, J. (1812-1813). Der Diwan von Mohammed Schemsed-din Hafis. Verlag: Stuttgart, Cotta.
-  Kane, p. (2009). “Emerson and Hafiz: The Figure of the Religious Poet”. Religion & Literature, Vol. 41, No. 1, Emerson (Spring 2009),: 111-139.
-  Lefevere, A. (1975). Translating poetry: seven strategies and a blueprint. Assen: Van Gorcum.
-  Ronda, Bruce. (1979). “Literary Grieving: Emerson and the Death of Waldo”. The Centennial Review. Vol. 23, No. 1 (winter 1979): 91-104.
-  Wahr, Fred B. (2014). “Emerson and the Germans”. Monatshefte Für Deutschen Unterricht. 33. 2 (1941): 49-63. Web. 14 Aug 2014.
-  Wayne, T. K. (2010). Critical Companion to Ralph Waldo Emerson: A Literary Reference to His Life and Work. New York: Facts on File.
-  White, Ryan. (2010). “Neither Here nor There: On Grief and Absence in Emerson's Experience”. The Journal of Speculative Philosophy. New Series, Volume 23, Number 4, 2010: 285-306.
-  Yohannan, J. D. (1943). “Emerson’s Translations of Persian Poetry from German Sources,” American Literature 14/4, January 1943: 407-420.
-  Yohannan, J. D. (1977). Persian Poetry in England and America: A Two Hundred Year History, Persian Studies Series 3, Delmar, N.Y.