دسته‌بندی نظام وجهیّت فارسی بر پایه‌ی دسته‌بندی پورتنر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی گروه مترجمی زبان، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران

10.22084/rjhll.2021.24915.2173

چکیده

در این مقاله یک دسته بندی جدید برای وجهیّت فارسی ارائه گردید. در این دسته‌بندی جدید، نشانگرها و سازوکارهای وجهی فارسی به دو دسته‌ی جمله‌ای و زیر‌جمله‌ای تقسیم شدند. در این رابطه، مشخص شد که «اسامی»، «صفات» و «قیود» وجهی می‌توانند در هر دو سطح جمله‌ای (با سیطره‌ی معنایی بر یک بند کامل) و زیر‌جمله‌ای (ساختارهای کوچکتر از جمله) ایفای نقش کنند. در مقابل، افعال کمکی، افعال ساده، انواع افعال مرکب (با پیش‌فعل اسمی و وصفی و محمول‌های حالت ذهنی)، سازوکار‌ «وجهیّت پنهان» و «زمان گذشته با ارجاع زمانی آینده» تنها می‌توانند بیانگر وجهیّت جمله‌ای باشند. از دیدگاه معنایی، علاوه بر «توانایی»، وجهیّت «سوردار عمومی و وجودی»، «فرصتی» و «خصلتی» هم به عنوان زیرمجموعه‌های وجهیّت پویا معرفی شدند. همچنین، علاوه بر وجهیّت اقتداری، وجهیّت «هدفی» و «خواستی» به عنوان دو زیرمجموعه‌ از وجهیّت ترجیحی شناسایی و معرفی گردیدند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات