بررسی پیکره‌بنیاد همایندهای واژگان زن و مرد در زبان فارسی نوشتاری معاصر: گامی در جهت بررسی گفتمان جنسیت‌گرایی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 بخش زبان‌های خارجی و زبان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 بخش زبان‌های خارجی و زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

10.22084/rjhll.2019.19798.1963

چکیده

در گفتمان جنسیت‌گرایی، هم‌نشینی واژگان می‌تواند یک جنسیت را نسبت به جنسیت دیگر در جایگاهی بالاتر قرار دهد و توازن میان جنسیت‌ها را برهم زند. در اثر حاضر، جنسیت‌گرایی زبانی به‌صورت پیکره‌بنیاد با تحلیل کمی و کیفی همایندهای واژگان زن و مرد در نسخه‌ی دو پیکره‌ی همشهری بررسی شده‌است. در این پژوهش که در چارچوب نظری بیکر (۲۰۰۶، a2010 و ۲۰۱۷) صورت پذیرفته‌است، همایندهای واژگان مرد و زن با ابزارهای پیکره‌ای همایند و واژه‌نمایی در نرم‌افزار اَنت‌کانک بررسی شده‌است و داده‌های پیکره‌ای پس از ویرایش در گروه‌های مفهومی متفاوت دسته‌بندی گردیده‌است. تحلیل‌ها نشانگر وجود جنسیت‌گرایی در همایندهای زبان فارسی نوشتاری است؛ درحالی‌که ازنظر قطبیت معنایی هر دو واژه‌ی مرد و زن بیشتر با همایندهای خنثی ظاهر می‌شوند، بررسی مفهومی همایندها نشان می‌دهد زنان نسبت به مردان در فرودست قرار دارند و جنسیت‌گرایی علیه زنان در حوزه‌های مفهومی همچون خانواده، مشاغل، ویژگی‌های فردی، هنر و جرم مشاهده می‌شود.

کلیدواژه‌ها